Aanbieding

De clubbladen van Meet The Magic kunnen nu nog besteld worden.

Magical Movie Memories

Een ingescand beeld van het origineel artikel in het clubblad MTM 27
kan je onderaan deze pagina vinden.

THE LITTLE MERMAID

INLEIDING

Walt's dood in 1966 veroorzaakte een grote onzekerheid in de Disney Studios. De leider, de man bij wie men met alle vragen terecht kon en die voor alles een pasklare oplossing had, was niet meer. De belangrijkste animators hadden echter zo lang met Walt samen gewerkt (zie 'Nine Old Men' in MTM 15) dat ze heel goed wisten wat hij wilde. Na 'Jungle Book' (zie MTM 25) werd er dan ook voornamelijk op hetzelfde patroon verder geborduurd en was de meest gestelde vraag in de Studio: 'Hoe zou Walt dit gedaan hebben?'. Onder leiding van de oude garde werden er een aantal zeer talentvolle animators gevormd, maar de projecten waaraan ze werkten waren minder succesvol. Begin jaren tachtig doorworstelde de Company een zeer zware periode die in het najaar van 1984 resulteerde in de benoeming van een nieuwe directie. Michael Eisner kreeg het heft in handen en zou, samen met Frank Wells, het nieuwe regime uitmaken. Jeffrey Katzenberg werd voorzitter van Walt Disney Pictures, waar Roy E. Disney (neef van Walt) de leiding kreeg over de animatieafdeling.
Kort na de machtswissel belegden Michael Eisner en Roy Disney een meeting met een twintigtal mensen van de animatieafdeling. Zij moesten ieder een drietal ideeën uitwerken voor een nieuwe langspeeltekenfilm. Eén daarvan was: 'The Little Mermaid'.

DE PRODUCTIE

Begin 1985 had Ron Clements zijn opdracht voor 'The Great Mouse Detective' afgewerkt en ging op zoek naar een nieuw project. In een sprookjesbundel van Hans Christiaan Andersen ontdekte hij het sprookje van 'De Kleine Zeemeermin'. Het idee van een onderzees avontuur oefende een bijzondere aantrekkingskracht op hem uit. Het sprookje bevatte alle elementen die hij zocht, maar zou voor een filmadaptatie toch een behoorlijke uitdaging worden. Clements schreef aanvankelijk een interpretatie van twee pagina's. Toen de nieuwe directie het licht op groen zette, werd John Musker bij het project betrokken. Het verhaal werd bewerkt en in deze nieuwe versie werd de naamloze zeeheks uit het originele verhaal tot slechterik bevorderd en kreeg ze een prominentere rol toebedeeld. Ook nieuwe figuren als Sebastian en Flounder werden aan het verhaal toegevoegd.

In 1986 werd beslist dat 'The Little Mermaid' een musical moest worden. Howard Ashman en Alan Menken hadden een enorm succes geoogst met 'Little Shop of Horrors' en werden door Jeffrey Katzenberg naar de Studio gehaald. Hun taak beperkte zich echter niet enkel tot het schrijven van de muziek, ze werden tevens betrokken bij de creatie van de figuren.
'Die werkwijze deed terugdenken aan Disney's Golden Age,' vertelt Menken. 'Toen werd vaak eerst de muziek geschreven waarna pas later de animatie werd afgewerkt. Wij hebben die traditie overgenomen want onze songs waren reeds in de storyboard-fase klaar. Het was verbazend om te zien hoe de animators onze songs tot leven wekten.'

Tijdens de productie wees scenarist Vance Gerry de filmmakers op het bestaan van een echte schat aan inspiratieschetsen die in de Disney-archieven bewaard werden. Deze tekeningen waren oorspronkelijk gemaakt voor een versie van 'De Kleine Zeemeermin' die Walt Disney zelf al 50 jaar eerder had gepland. Reeds tijdens de productie van 'Snow White' zag Walt een tekenfilm gebaseerd op het sprookje van Andersen wel zitten. Hij liet zijn talentrijke conceptkunstenaar Kay Nielsen, die mede verantwoordelijk was voor 'Night on Bald Mountain' uit Fantasia, een aantal schetsen uitwerken, maar het project werd uiteindelijk stopgezet. Als eerbetoon en uit respect voor de grondslagen die Nielsen destijds legde, werd zijn naam in de generiek van de film vermeld.

Voor de creatie van een eigen stijl met sprookjesachtige kleuren, zochten de beide regisseurs inspiratie bij een aantal topkunstenaars. Cartoonist Rowland B. Wilson drukte met aquareltekeningen zijn stempel op de kleurenschema's van zeedecors en mediterrane kastelen. De bekende illustrator van kinderboeken Chris Van Allsbur en Disney's befaamde lay-out ontwerper Ken O' Connor gaven suggesties voor de aanvullende artistieke benadering. Op basis van al deze gegevens begonnen de art-directors Mike Peraza en Donald Towns te onderzoeken hoe al deze elementen konden gebruikt worden om het verhaal kracht bij te zetten.

Omdat tweederde van de film zich onder water afspeelt, waren er nieuwe technieken en veel effectanimaties nodig om de illusie compleet te maken. De mensen die instonden voor de animatie van de personages moesten zich aanpassen aan een wereld waarin de regels van de zwaartekracht niet van toepassing waren. De indruk van gewicht, die ze normaal in hun tekeningen nastreven, moest op een heel andere manier geïnterpreteerd worden. Een team van 25 effect-tekenaars tekende met de hand honderdduizenden luchtbelletjes, luchtweerkaatsingen, visuele vervormingen onder water, schaduwen en andere optische trucs om de illusie perfect te maken. Hun grootste uidaging was echter de storm op zee waarbij het schip van prins Eric vastloopt, vuur vat en tenslotte explodeert. Het vergde acht weken om de verschillende onderdelen van deze scène, die geen drie minuten duurt, met elkaar te combineren.

Een team van 400 tekenaars en technici werkte bijna drie jaar lang aan de productie. Uiteindelijk waren er voor de 2330 meter handgetekende, afgewerkte film bijna 150.000 geschilderde cels en 1.100 achtergronden met meer dan 1.000 verschillende kleuren nodig. Bovendien werden er in de loop van het productieproces meer dan 1 miljoen tekeningen gemaakt in de vorm van verhaalschetsen, potloodanimatie en lay-outs. 

De film ging in première op 17 november 1989 (met een Avant Première op 15 november in Los Angeles en New York) en kende een grandioos succes. In de VS en Canada werden er voor meer dan 84 miljoen $ aan tickets verkocht. Bij de eerste videorelease in 1990 gingen er wereldwijd 15,5 miljoen videocassettes over de toonbank. 'The Little Mermaid' betekende de wedergeboorte van de Disney-tekenfilm en werd een mijlpaal in de animatie-geschiedenis.

HET VERHAAL

'The Little Mermaid' was Disney's eerste sprookje sinds 'Sleeping Beauty' uit 1959 (zie MTM 20) dat als basis voor een tekenfilm diende. Het originele verhaal werd geschreven door Hans Christiaan Andersen. Hij werd geboren in Odense (Denemarken) in 1805 als zoon van eenvoudige, hardwerkende ouders. Zijn droom was om toneelspeler te worden maar dat mislukte, net als zijn poging om zanger te worden. Zijn interesse voor literatuur groeide pas later. Eerst schreef hij zelf enkele reisverhalen en in 1835 schreef hij zijn eerste roman. In datzelfde jaar kwam zijn eerste verzameling sprookjes uit en het boek kende een groot succes. Vanaf dan verscheen bijna ieder jaar een nieuw boek met sprookjes. 'Het lelijke eendje', 'De rode schoentjes', 'De prinses op de erwt', 'De nieuwe kleren van de keizer' en natuurlijk 'De kleine zeemeermin' zijn slechts enkele titels van zijn meest bekende sprookjes. Zijn autobiografie 'Het sprookje van mijn leven' werd in 1846 uitgegeven. Hij stierf in Kopenhagen in 1875.

Ariel is een beeldschone jonge zeemeermin die gefascineerd is door de mensenwereld. Dit is echter niet naar de zin van haar vader Triton, koning van de onderwaterwereld. Samen met haar vriendje Flounder ontdekt ze tijdens een van haar tochten naar de oppervlakte een groot schip. Op het dek staat prins Eric. Ariel is dadelijk tot over haar oren verliefd op de mooie jongeman. Als de koning echter verneemt dat zij weer een gevaarlijke tocht heeft ondernomen, geeft hij Sebastian de krab, opdracht om een oogje in het zeil te houden. Hij kan haar echter niet beletten om prins Eric ter hulp te snellen die tijdens een zware storm overboord is gevallen. Wanneer hij op het strand zijn ogen opent, de mooie Ariel ziet en haar betoverende stem hoort, is hij op slag verliefd.
Ursula de zeeheks, die er al jaren op uit is om de macht van koning Triton over te nemen, ruikt haar kans. Zij stuurt haar helpers Flotsam en Jetsam erop uit om Ariel te halen. Ursula belooft Ariel dat zij de mensenwereld zal kunnen instappen en haar prins ontmoeten. In ruil moet zij echter wel haar prachtige stem afstaan. En alsof dat nog niet genoeg is, moet Ariel voordat de zon op de derde dag ondergaat, door prins Eric gekust worden anders zal ze onderwater terugkeren en verstenen in Ursula's schimmenrijk. Flounder en Sebastian kijken met lede ogen toe hou Ursula Ariel in haar macht krijgt. Als prins Eric dan wederom Ariel ontmoet, is hij er niet van overtuigd dat dit zijn geliefde is, want waar is die prachtige stem gebleven. Toch is hij door haar gecharmeerd en nodigt haar uit op het kasteel. Tijdens een romantisch boottochtje zet Sebastian alles in het werk om prins Eric te verleiden tot de liefdevolle kus, maar Ursula steekt daar een stokje voor. Flotsam en Jetsam doen de boot kantelen en als Ariel 's morgens in het paleis ontwaakt heeft de prins een nieuwe verloofde. Het is Vanessa, zij lijkt sterk op Ariel en heeft haar stem. Ariel ontdekt dat het Ursula is die een gedaanteverwisseling heeft ondergaan. Ariel is echter haar stem kwijt en kan dus Eric niet tijdig verwittigen. Met de hulp van hun vrienden kunnen Ariel en Eric toch Ursula verslaan en zo het onderwaterkoninkrijk redden. Koning Triton is uiterst tevreden en stemt toe in het huwelijk van Ariel met prins Eric, dus…eind goed al goed.

DE MUZIEK

In de zomer van 1986 trokken Clements en Musker naar New York voor een ontmoeting met Howard Ashman en Alan Menken. De songschrijvers gaven hun oordeel over de rol en de plaats van de muziek in de film en speelden een eerste versie van het nummer 'Part of Your World'. Zij schreven niet alleen de muziek maar leverden een grote bijdrage aan het creatieve proces.

De zeven liedjes werden gecomponeerd en afgewerkt in een periode van anderhalf jaar, waarin de songschrijvers een muziekstudio oprichtten in de animatievestiging van Disney in Glendale (Californië). De songschrijvers omschreven hun werk als een 'pastiche'. "Door met een sprookje te werken, zit je niet vast aan een bepaald tijdskader en beschik je dus over de nodige vrijheid om in allerlei muziekstijlen te werken. Je kan je fantasie helemaal anders oriënteren." Aldus Ashman.

Voor het personage van Sebastian, die twee van de belangrijkste melodieën van de film zingt, bedachten de songschrijvers een speciale stijl die het geheel een ritmisch en hedendaags tintje geeft. Ashman vertelt: "Op onze eerste vergadering met de regisseurs kwamen we met het idee om Sebastian een Caribisch accent te geven, zodat we over een heleboel calypso- en reggaestijlen zouden beschikken voor de muziek. Op die manier kreeg de muziek wat extra energie en pit en een modern pop aspect."
Zowel de song 'Under the Sea' als de soundtrack van de film,  werden dan ook bekroond met een Academy Award.

'Fathoms Below' is een zeemansliedje dat prins Eric en zijn scheepsmakkers introduceert in het begin van de film.

'Daughters of Triton' is een muzikale extravaganza gecreëerd door hofcomponist Sebastian ter ere van koning Triton en gebracht door Ariel's zes oudere zussen: Aquata, Andrina, Arista, Attina, Adella en Alana. 

Voor de ballade 'Part of Your World' hebben Ashman en Menken de droom van Ariel muzikaal willen overbrengen op een manier die het publiek sympathie doet krijgen voor Ariel en doet hopen dat ze in haar opzet zal slagen.

'Under the Sea' is het eerste liedje van Sebastian in de film. Bijgestaan door een vinnig orkest van schaaldieren en een koortje van allerlei zeeschepsels brengt de slimme krab een muzikale ode aan het leven onder de zeespiegel

'Poor Unfortunate Souls' wordt door Ursula gebracht in een ruige cabaret-achtige stijl. Ashman liet de geraffineerde en verbale aard van het personage optimaal tot zijn recht komen door meer rijm, woordspelingen en ironische humor in de tekst te verwerken. De song speelt een cruciale rol in het verhaal omdat hij Ariel's transformatie van zeemeermin naar menselijk wezen tot gevolg heeft.

Het uiterst grappige nummer 'Les Poissons' wordt door kok Louis geserveerd met een vleugje slapstick. Het gaat over de geneugten van het bereiden van vis terwijl hij Sebastian met alle macht tracht te verwerken in zijn menu.

Met het upbeat nummer 'Kiss the Girl', tracht Sebastian een romantische sfeer te creëren. De backing vocals worden verzorgd door een koor van sprinkhanen, eenden, kikkers, flamingo's, pelikanen en schildpadden.

DE HOOFDPERSONAGES

ARIEL

Zij is koning Triton's jongste dochter. Ze is oogverbindend mooi, heeft een prachtige stem, maar… is eigenwijs en razend nieuwsgierig naar de mensenwereld. Zij is een van Disney's meest geliefde heldinnen. Haar klinkende stem werd vertolkt door Jodi Benson die zowel de spraak als de zang voor haar rekening nam. Eén van Ariel's belangrijkste animators was Glen Keane.
Volgens producer John Musker is Ariel het resultaat van een combinatie van drie verschillende personen: "Zonder twijfel is Ariel gebaseerd op de figuur van Glen Keane's echtgenote Linda. Glen heeft daarbij vooral gebruik gemaakt van de foto's die er van Linda zijn genomen toen zij publiciteit maakte voor McDonald's. Ariel's gelaatsuitdrukkingen zijn deze van actrice Sherri Stoner die de rol van Ariel speelde in de live-verfilming die diende als hulpmiddel voor de animators. Van de Russische schaatster Karolina Gordieva leende Keane de vloeiende bewegingen".
Op animatievlak stelde Ariel de nodige problemen. Doordat zij zich zowel onderwater als op het land bevindt, werden er voor haar 32 kleurtonen gebruikt om de vele nuances op te vangen. Voor haar staartvin werd er een unieke blauwgroene kleur gecreëerd die de toepasselijke naam 'Ariel' kreeg.

PRINS ERIC

Hij is de jongeman op wie Ariel tot over haar oren verliefd wordt. Eric is nonchalant maar zijn leven wordt in goede banen geleid door Grimsby, zijn gesofisticeerde raadgever. Om Ariel te redden, gooit Eric zich onvervaard in de strijd tegen Ursula. Stem: Christopher Daniel Barnes.

FLOUNDER

Het vissenvriendje van Ariel met de jongensachtige gelaatstrekken. Hoewel hij soms wel zijn bedenkingen heeft bij Ariel's roekeloze ondernemingen, wijkt hij toch nooit van haar zijde. Dit komt hem echter bijna duur te staan. Als zij samen het pas ontdekte scheepswrak onderzoeken, kan hij ternauwernood aan een hongerige haai ontsnappen. Stem: Jason Marin.

SEBASTIAN

Met uitzondering van Ariel is Sebastian de ster van de show. De kleine krab is zowel Triton's hofcomponist als Ariel's hoeder. Hij brengt twee fantastische nummers en zijn Jamaicaans accent maakt hem onweerstaanbaar. De stem werd geleverd door Samuel E. Wright.
Sebastian's volledige naam is: Horatio Felonious Ignacious Crustaceous Sebastian.

URSULA

De pompeuze inktvis met een vrouwenlichaam is een van Disney's 'betere' slechteriken. Woede brengt het ergste in Ursula boven. Dit wordt duidelijk in de scène waarin ze - in de gedaante van Vanessa -merkt dat haar spel uit is. Haar blik van immense haat met toch nog menselijke trekken zal zeker menig klein kind nachtmerries bezorgd hebben. Ze wordt in haar slechte daden bijgestaan door Flotsam en Jetsam, een duo sidderalen. Ursula's stem is een grandioze vertolking van Pat Carroll. Animator: Ruben Aquino.

KING TRITON

Hij is zowel de gezagdragende koning van de onderwaterwereld als Ariel's strenge vader. Wanneer hij Ariel omhelst net voor haar huwelijk met prins Eric, merk je echter dat hij haar doodgraag ziet. Stem: Kenneth Mars. Animator: Andreas Deja.

LOUIS

De zwaarlijvige chef-kok uit de keuken van Eric's paleis. Hoewel zijn rol erg kort is, maakt hij er toch iets spectaculairs van. Hij is een meester in het bereiden van zeevruchten en wil Sebastian de krab, absoluut in zijn gerecht verwerken. Dit resulteert in een wilde achtervolging waarin Sebastian het onderspit moet delven. Uiteindelijk loopt het voor de krab echter toch nog goed af. Tijdens de huwelijksceremonie zet zich de achtervolging verder maar ditmaal komt Sebastian als winnaar uit de bus. Stem: René Auberjonois.

Tekst ©MTM (Ludo Reynaerts)

  

Terug naar de rubrieken van MTM clubblad